Het is nodig te blijven investeren in kundige juridische afdelingen op de verschillende ministeries die ook voldoende capaciteit hebben. Dan kan ook in de toekomst voldaan worden aan de eisen die onze rechtsstaat aan het overheidshandelen stelt.
Prijs vergelijk ADSL, kabel, glasvezel aanbieders en bespaar geld door over te stappen!
Dit staat in het eindrapport van de Visitatiecommissie Juridische functie en Wetgeving – met als voorzitter mr. R.J. Hoekstra – dat is aangeboden aan minister Hirsch Ballin van Justitie. Het is de derde keer dat een visitatie plaatsvindt. De eerste twee visitaties hadden betrekking op wetgevingsprocessen.
De juridische afdelingen op de ministeries leveren voldoende kwaliteit maar die staat wel onder druk. Onder meer omdat juridisering en internationalisering onze rechtsorde steeds complexer maken, waardoor het minder eenvoudig is om in overeenstemming met het recht te handelen. Tegelijkertijd zijn de mogelijke (financiële) gevolgen van onrechtmatig handelen ernstiger.
De commissie heeft bij alle ministeries onderzocht hoe de juridische werkzaamheden, bijvoorbeeld het geven van juridisch advies, het behandelen van bezwaarschriften, het maken van wetten of het aangaan van overeenkomsten zijn georganiseerd. De kwaliteit van de juridische afdelingen van de departementen is in de ogen van de Commissie goed, maar deze staat wel onder druk, onder meer omdat het aantal juristen daalt. Inschakelen van externe juridische capaciteit vindt de Commissie, afgezien van incidentele gevallen, ongewenst. Niet alleen vanwege de financiële consequenties, maar ook omdat daarmee op termijn de juridische kennis en capaciteit op de ministeries wordt verzwakt.
Verder blijkt tijdige inschakeling van juridische afdelingen bij besluit- en beleidsvorming niet altijd gewaarborgd. De Commissie vindt het belangrijk dat op elk ministerie duidelijk is wie verantwoordelijk is voor juridische kwaliteit. Dat is nu niet zo.
De Commissie constateert dat de wetgevingsprocessen op de ministeries deel zijn van een groter geheel met vele betrokkenen. De kwaliteit van wetgeving hangt niet alleen af van de kwaliteit van de juridische afdelingen. Andere factoren, zoals politieke beslissingen, die op hun beurt de uitdrukking vormen van wensen in de samenleving, beïnvloeden in sterke mate de kwaliteit van wetgeving. Deze politieke beslissingen worden vaak niet getoetst op juridische merites, nut en noodzaak of uitvoeringsgevolgen. Hetzelfde geldt voor amendementen. Zo ontstaat wetgeving die niet aan de eisen voldoet. Goede wetgeving vergt niet alleen een goede juridische infrastructuur, maar ook een politieke en ambtelijke omgeving die het belang van de rechtsstatelijkheid van elk overheidshandelen erkent.
