Een tophoudster van een concern sloot in maart 2001 een koopovereenkomst met een derde betreffende de verkoop van een concernvennootschap met daaronder enige dochtervennootschappen. De verkoopovereenkomst bepaalde dat de aandelen in die concernvennootschap geacht werden vanaf 1 januari 2001 voor rekening van de koper te komen. Verder bevatte de verkoopovereenkomst nog diverse ontbindende voorwaarden. Op 20 juni 2001 om 18.15 uur kocht een andere concernvennootschap (BV X) enige onroerende zaken van de te verkopen concernvennootschap (BV Y). Een klein uur later vond de levering van de aandelen in de concernvennootschap aan de koper plaats. BV X deed een beroep op de vrijstelling in de overdrachtsbelasting wegens interne reorganisatie. Op basis van de feiten en de gegeven toelichting daarop, was het hof van oordeel dat dit terecht was. Op het moment van de overdracht bezat de tophoudster naast de juridische ook nog steeds de economische eigendom in BV Y. Daardoor vond de overdracht van de onroerende zaken nog binnen concernverband plaats en was sprake van een interne reorganisatie.
Prijs vergelijk ADSL, kabel, glasvezel aanbieders en bespaar geld door over te stappen!
In de overdrachtsbelasting bestaat een faciliteit om een nodige reorganisatie binnen een concern of onderneming niet door fiscale obstakels te bemoeilijken: de vrijstelling wegens interne reorganisatie. Voor deze vrijstelling gelden strikte voorwaarden. Een interne reorganisatie binnen een concern is bij uitstek het domein voor zorgvuldige fiscaal-juridische planning en juiste timing. Dit blijkt weer eens uit een uitspraak van Hof Arnhem. De zaak was vereenvoudigd weergegeven als volgt.
Een concern, actief in de vleesverwerkingsindustrie, was vanaf 2000 bezig haar activiteiten te herstructureren. De tophoudster van het concern sloot op 16 maart 2001 een koopovereenkomst met een derde (hierna: de koper) betreffende de verkoop van een concernvennootschap met enige dochtervennootschappen waarin de varkensvleesdivisie was ondergebracht. De verkoopovereenkomst bepaalde dat de aandelen in die concernvennootschap (hierna: BV Y) geacht werden vanaf 1 januari 2001 voor rekening van de koper te komen.
De verkoopovereenkomst bevatte verdere nog diverse ontbindende voorwaarden, waaronder de toestemming van de Nederlandse Mededingingsautoriteit. Zou aan een of meer van deze voorwaarden niet worden voldaan, dan zal de levering van de aandelen in BV Y aan de koper niet plaatsvinden. Geen van de partijen heeft in dat geval recht op enige vergoeding.
Op 20 juni 2001 om 18.15 uur kocht een andere concernvennootschap (hierna: BV X) enige onroerende zaken van BV Y. Een klein uur later vond de levering van de aandelen in BV Y aan de koper plaats. BV X deed een beroep op de vrijstelling in de overdrachtsbelasting wegens interne reorganisatie.
De inspecteur weigerde echter de vrijstelling. Naar zijn mening had de overdracht van de onroerende zaken niet binnen het concern plaatsgevonden. Hij rekende tot een concern alleen die aandelen waarvan de tophoudster (on)middellijk de volle eigendom bezit. Hij stelde dat op het moment van overdracht de tophoudster nog slechts de juridische eigendom had van de aandelen in BV Y. In de overeenkomst van 16 maart 2001 was namelijk bepaald dat de aandelen in BV Y vanaf 1 januari 2001 voor rekening en risico kwamen voor de koper. Hij verbond daaraan de conclusie dat daardoor de economische eigendom van BV Y per diezelfde datum was overgegaan op de koper. Hierdoor was niet langer voldaan aan de eis dat nagenoeg alle aandelen in BV Y (on)middellijk in het bezit is van de tophoudster, zodat de BV X en BV Y niet meer tot hetzelfde concern behoorden.
Op basis van de feiten en de door BV X gegeven toelichting vond het hof aannemelijk dat de economische eigendom van de aandelen in BV Y pas na de overdracht van de onroerende zaak was overgegaan op de koper. De bepaling in slechts één artikel uit de verkoopovereenkomst -dat de aandelen met ingang van 1 januari 2001 voor rekening en risico van de koper zouden komen- was onvoldoende om deze conclusie te kunnen trekken. Deze bepaling moest in samenhang met andere bepalingen uit de verkoopovereenkomst worden bezien. De andere bepalingen pleitten eerder voor de conclusie dat de levering van de aandelen pas had plaatsgevonden op het tijdstip waarop de notariële akte van levering is gepasseerd. Verder was niet gebleken dat de koopsom voor de aandelen op een eerder tijdstip dan het tijdstip van het passeren van de notariële akte (20 juni 2001, om 19.00 uur) was betaald. Ook was niet gebleken dat de koper vóór dit tijdstip zich op enigerlei wijze als economisch eigenaar had gedragen.
Hof Arnhem kwam tot het oordeel dat de vrijstelling in de overdrachtsbelasting wegens interne reorganisatie toch van toepassing was.
