De overheid houdt zich soms niet aan haar eigen regels. In zijn afscheidscollege ‘Staatsrecht en raison d’Etat‘ op vrijdag 27 februari illustreerde professor C.A.J.M. Kortmann (Tijn) hoogleraar Staatsrecht, bestuursrecht en algemene staatsleer aan de Radboud Universiteit Nijmegen, hoe dragers van overheidsambten op gezette tijden basisprincipes van het staatsrecht met voeten treden. Kortmann ontving bij zijn afscheid de Koninklijke onderscheiding Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw voor zijn bijzondere verdiensten als internationaal expert op het gebied van het nationaal en internationaal staatsrecht.
Prijs vergelijk ADSL, kabel, glasvezel aanbieders en bespaar geld door over te stappen!
Verhuld machtsspel
Kortmann illustreert aan de hand van praktijkvoorbeelden uit de laatste vijf (‘norm- en waardenloze’) jaren dat dragers van overheidsambten het ook niet altijd even nauw nemen met staatsrechtelijke regels en principes. Hij gebruikt daarbij de term raison d’Etat, een van origine Macchiavellistisch concept, dat schending van internationaal recht rechtvaardigt vanwege het nationale belang. In de nationale context duidt de term op het aanvoeren van argumenten (meestal niet-juridische) om de toepassing van rechtsregels te ontgaan. Ruim geformuleerd: het doel heiligt de middelen. Niet zelden gaat het om verhuld machtsspel van overheidsambtenaren.
Referendum
Zo vindt Kortmann een aantal wetsvoorstellen uit de eerste drie kabinetten-Balkenende irrationeel en inhoudelijk onaanvaardbaar. Hij noemt daarbij de wet inburgering in het buitenland. De hoogleraar plaatst kanttekeningen bij het referendum over de Europese Grondwet: ‘democratische besluitvorming aangekleed met een populistisch gewaad’. En het intrekken van het wetsvoorstel tot goedkeuring van de Europese Grondwet is in zijn ogen volkenrechtelijk gezien kwestieus.
Verdonk
De hoogleraar besprak ook de gebeurtenissen van december 2006 rond de demissionaire minister Verdonk. Zij had moeten opstappen, maar ze bleef aan met een andere portefeuille. ‘Zeer curieus, omdat iedere minister of staatssecretaris verantwoordelijk is voor de door de ministerraad genomen besluiten: minister Verdonk kon dus nog steeds aangesproken worden op het kabinetsbeleid over uitzetting van asielzoekers.’
Prof. C.A.J.M. Kortmann (1944) is sinds 1981 hoogleraar Staatsrecht, bestuursrecht en algemene staatsleer aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij geldt internationaal als expert op het gebied van vergelijkend constitutioneel recht. In zijn onderzoek legt hij zich vooral toe op de algemene leerstukken van Nederlands constitutioneel recht, op het Europees publiekrecht in het algemeen en op het Frans publiekrecht in het bijzonder. In 2004 benoemde de KNAW hem tot Akademiehoogleraar. Prof. Kortmann is lid van de KNAW en doctor honoris causa van de Universiteit van Poitiers, Frankrijk.
