In een recent arrest heeft de Hoge Raad zich uitgelaten over de aansprakelijkheid van een opdrachtgever voor een fout van een niet-ondergeschikte derde die werkzaamheden verricht voor de opdrachtgever. De Hoge Raad gaat hierbij onder meer in op de vraag wanneer precies sprake is van uitoefening van werkzaamheden in uitoefening van het bedrijf van de opdrachtgever.
Prijs vergelijk ADSL, kabel, glasvezel aanbieders en bespaar geld door over te stappen!
Feitencomplex
Het aan voornoemd arrest ten grondslag liggende feitencomplex luidt kort gezegd als volgt. Onderneming X beschikt over een stuk grond dat bestemd is voor bloembollenteelt. Dit perceel grond grenst gedeeltelijk aan een perceel grond van onderneming Y, op welk stuk grond onderneming Y penen teelde. In 2003 geeft onderneming X opdracht aan vof A om haar perceel te bespuiten met een bepaald bestrijdingsmiddel. Deze werkzaamheden hebben vervolgens in augustus 2003 plaatsgevonden. Betrokkene Z, verbonden aan onderneming X, gaf daarbij uitgebreide aanwijzingen aan vof A, bepaalde het soort en de hoeveelheid spuitmiddel dat werd gebruikt en beschikte zelf ook over een spuitlicentie.
Onderneming Y heeft in oktober 2003 ruim 531 ton penen geoogst van haar perceel. Deze penen had zij (op voorhand) reeds verkocht aan een koper. Hierbij is tussen onderneming Y en de koper afgesproken dat de geleverde penen van “klasse KCB1” dienden te zijn.
Na levering van de penen bleken deze niet aan het overeengekomen kwaliteitskeurmerk te voldoen. Koper heeft de penen afgekeurd en weigerde de koopprijs ad EUR 77.006,60 te betalen. Nader onderzoek heeft uitgewezen dat de slechte kwaliteit van de penen het gevolg was van de eerder genoemde spuitwerkzaamheden die onderneming X op haar eigen perceel had laten verrichten door vof A.
Procedure
Onderneming Y heeft vervolgens onderneming X en vof A aansprakelijk gesteld voor de door haar geleden schade. De aansprakelijkheid van onderneming X heeft zij gestoeld op artikel 6:171 BW, dat bepaalt dat indien een niet-ondergeschikte (vof A dus) die in opdracht van een ander (onderneming X) werkzaamheden verricht ter uitoefening van diens bedrijf, jegens een derde (onderneming Y) aansprakelijk is voor een bij die werkzaamheden begane fout, die ander (onderneming X) jegens de derde aansprakelijk is.
De rechtbank heeft geoordeeld dat onderneming X en vof A hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de door onderneming Y geleden schade. Het gerechtshof heeft het vonnis van de rechtbank grotendeels bekrachtigd. Onderneming X en vof A hebben cassatie ingesteld tegen het arrest van het gerechtshof.
Oordeel Hoge Raad
De Hoge Raad oordeelt dat er in cassatie van kan worden uitgegaan dat de schade aan de penen is veroorzaakt door een bij de spuitwerkzaamheden gemaakte fout en dat in ieder geval vof A (de uitvoerder van de werkzaamheden) hiervoor aansprakelijk is. De vraag is nu evenwel of ook onderneming X als opdrachtgever aansprakelijk is voor de door vof A veroorzaakte schade op grond van artikel 6:171 BW. De Hoge Raad beantwoordt deze vraag bevestigend. Hierbij heeft de Hoge Raad zich met name gebogen over de vraag of de betreffende spuitwerkzaamheden “werden verricht ter uitoefening van het bedrijf van de opdrachtgever”. Voor toepassing van dit criterium is in de praktijk van doorslaggevend belang of de benadeelde derde (onderneming Y) de opdrachtgever (onderneming X) en de door haar ingeschakelde zelfstandige hulppersoon (vof A) als éénheid (dus als één bedrijf) heeft beschouwd of had kunnen beschouwen. Men noemt dit het zogenaamde “eenheidsvereiste”.
De Hoge Raad oordeelt – met het gerechtshof – dat uit de in de procedure overgelegde stukken blijkt dat betrokkene Z heeft bepaald met wel middel er werd gespoten, dat hij het betreffende middel heeft ingekocht en dat hij bepaalde welke hoeveelheid van dit middel werd gebruikt door vof A. Ook beschikte betrokkene Z zelf over een licentie om te spuiten. Een en ander brengt mee dat door de verwevenheid van het handelen van betrokkene Z met het handelen van vof A, de inbreng van onderneming X dermate groot is geweest dat onderneming X en vof A kunnen worden beschouwd als een zekere eenheid, alsmede dat sprake is van het uitoefenen van activiteiten door vof A die tot de werkzaamheden ter uitoefening van het bedrijf van onderneming X behoren. Een dergelijke verwevenheid maakt het voor buitenstaanders onduidelijk tot wie zij zich moeten wenden bij eventuele problemen en/of schade.
Conclusie
De conclusie van de Hoge Raad is dat wordt voldaan aan het éénheidsvereiste en dat zodoende sprake is van werkzaamheden in de uitoefening van het bedrijf van de opdrachtgever. De opdrachtgever is daarmee hoofdelijk aansprakelijk voor de schade.
Een en ander leidt tot de conclusie dat in de praktijk dus goed dient te worden opgelet bij het inschakelen van niet-ondergeschikte opdrachtnemers bij de uitoefening van bepaalde werkzaamheden. Indien de werkzaamheden van de ingeschakelde (rechts)persoon relateren aan de werkzaamheden van het bedrijf en indien het bedrijf zich inmengt in de feitelijke uitvoering van die werkzaamheden, leidt zulks al snel tot voornoemde “eenheid” waardoor – bij een eventuele fout in de werkzaamheden – al snel sprake is van (hoofdelijke) aansprakelijkheid voor de opdrachtgever.
mr. Lauran Vissers, BANNING Advocaten
