Radioactiviteit, quarantaine, stralingsmetingen zijn termen die eigenlijk niet thuis horen in de wereld van transport. Toch hebben de media de laatste tijd bol gestaan van berichten over schepen die niet mogen aanmeren of in quarantaine moeten vanwege stralingsgevaar. De aardbeving in Japan, in de eerste plaats natuurlijk een enorme humanitaire crisis, heeft ook zijn sporen nagelaten in de wereld van transport.
Prijs vergelijk ADSL, kabel, glasvezel aanbieders en bespaar geld door over te stappen!
Veel vervoerders zien zich daardoor geconfronteerd met allerlei logistieke problemen en extra kosten terwijl hen vaak geen verwijt kan worden gemaakt van de (mogelijk) risicovolle lading. Òf ze hebben gevaren in een gebied met verhoogde radioactiviteit (naar vaak achteraf blijkt) òf het is de afzender die hen ‘opzadelt’ met de gevaarlijke / schadelijke lading.
Wat kan een zeevervoerder, die zulke kosten/schade wil verhalen op de afzender (of zelfs de ontvanger), doen?
De wet komt de zeevervoerder op verschillende plekken te hulp. Ten eerste heeft de afzender een mededelingsplicht naar de vervoerder over de te vervoeren zaken. Indien de afzender weet dat hij gevaarlijke zaken afgeeft, moet de afzender dit melden. Doet de afzender dit niet en komt de vervoerder hierachter, dan kan de vervoerder de vervoerovereenkomst meteen opzeggen en ook de afzender aanspreken tot schadevergoeding.
Ten tweede kan de vervoerder de afzender aanspreken tot schadevergoeding indien de afzender aan de vervoerder materiaal ter beschikking heeft gesteld of ten vervoer heeft meegegeven en dit materiaal de vervoerder schade heeft berokkend. Tenzij deze schade is veroorzaakt door een omstandigheid die (ook) de afzender niet heeft kunnen vermijden of waarvan (ook) de afzender de gevolgen niet heeft kunnen verhinderen. Onder schade moet hier niet alleen worden verstaan schade aan het schip, maar ook bedrijfschade als oponthoud of bijvoorbeeld schade aan lading van andere afzenders aan boord van het schip. Oponthoud kan er bijvoorbeeld in bestaan dat het schip in quarantaine moet of moet uitwijken omdat havenautoriteiten het schip vanwege haar lading niet toelaten.
Ten derde heeft de vervoerder de bevoegdheid om gevaarlijke zaken overboord te werpen, te vernietigen dan wel op andere wijze onschadelijk te maken. Dan kan een vervoerder alleen als hij aantoont dat hij deze gevaarlijke zaken niet zou hebben aangenomen indien hij op de hoogte zou zijn geweest van de gevaarlijke aard ervan. Stel dat de vervoerder hier wel van de hoogte was dan mag hij trouwens nog steeds de zaken overboord gooien, vernietigen etc. Alleen eist de wet dan wel dat er een acuut gevaar is.
Als de vervoerder – terecht – gebruik maakt van deze bevoegdheid is de vervoerder vanzelfsprekend geen schadevergoeding verschuldigd. Sterker nog, de vervoerder kan de afzender aanspreken voor alle kosten en schade die verband houden met het vervoer van de gevaarlijke zaken en/of de maatregelen die de vervoerder noodgedwongen heeft moeten nemen.
Een logische eis die de wet hierbij stelt is dat een vervoerder redelijk handelt. Dat brengt bijvoorbeeld met zich mee dat een vervoerder niet zomaar de lading overboord mag gooien, maar zich eerst dient af te vragen of deze maatregel echt noodzakelijk is. Ook brengt dat met zich mee dat de maatregel gepast moet zijn: eventuele met radioactiviteit besmette lading dient onschadelijk te worden gemaakt in plaats van overboord te worden gegooid, maar dat lijkt mij voor zich spreken.
mr. Aike Krips, BANNING Advocaten
Dit artikel werd tevens gepubliceerd in Nieuwsblad Transport
