Het is van belang te achterhalen welke juridische economische, sociologische en psychologische factoren de effectiviteit bepalen van internationale private regulering op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dat stelt Martijn Scheltema, advocaat en partner bij Pels Rijcken en Droogleever Fortuijn, in zijn oratie die hij vrijdag 17 februari uitspreekt bij zijn benoeming tot hoogleraar Enforcement issues in private law aan de Erasmus School of Law in Rotterdam.
Prijs vergelijk ADSL, kabel, glasvezel aanbieders en bespaar geld door over te stappen!
Nu er steeds meer internationale maatschappelijk verantwoord ondernemen initiatieven zijn op basis van private regulering, hebben bedrijven, overheden en NGO’s een steeds grotere behoefte aan instrumenten voor het bepalen van de effectiviteit hiervan. Als dat bekend is, kunnen er gefundeerde strategische keuzes worden gemaakt over participatie en over het ondersteunen en verbeteren van private regulering. Scheltema gaat de komende jaren binnen het programma ‘Behavioural approaches to contract and tort: relevance for policymaking’ onder meer onderzoek doen naar standaardisatie en naar internationale MVO-intitiatieven, zoals de OECD Guidelines Multinational Enterprises en United Nations Global Compact.
Overheidsregulering versus private regulering
De aanleiding voor het onderzoek van Scheltema is de vraag in hoeverre overheidsregulering, zeker in internationaal verband, effectiever is dan private regulering. Scheltema: “Op dit moment dreigt er een wildgroei aan initiatieven op het gebied van private regulering, zeker als het gaat om MVO. Over de effectiviteit van al deze regelingen is weinig bekend. Hieromtrent willen we op basis van onderzoek meer helderheid scheppen. Dit moet allereerst leiden tot verbetering van initiatieven op het gebied van private regulering. Bovendien ondersteunt dit onderzoek bedrijven bij het gefundeerd bepalen aan welke initiatieven ze willen deelnemen. En krijgen overheden gedetailleerder zicht op de rechtsgebieden waar eventueel aanvullende of aanscherpende wetgeving nodig is. Ook zullen NGO’s op basis van dit onderzoek beter in staat zijn te monitoren in hoeverre de doelstellingen die zij belangrijk vinden, worden gerealiseerd.”
Perspectieven op effectiviteit private regulering
Scheltema stelt in het onderzoek vier perspectieven aan de orde die de effectiviteit van private regulering bepalen.
Juridisch perspectief – Vanuit juridisch perspectief is van belang hoe effectief de handhaving is van private regulering ten opzichte van publiekrechtelijke regulering. Met name de internationale context speelt daarbij een belangrijke rol. Ook het democratische gehalte bij de totstandkoming van private regulering is vanuit juridisch perspectief een punt van aandacht.
Economisch perspectief – Vanuit economisch perspectief is interessant of internationale private regulering effectief is in de zin dat het bijdraagt aan een vermeerdering van de (economische) welvaart van ondernemingen, burgers en de maatschappij als geheel of aan de vermindering van maatschappelijke kosten.
Sociologisch perspectief – Vanuit sociologisch perspectief is het relevant om te bepalen of en waarom internationale private regulering binnen een bepaalde groep wordt geaccepteerd. Uit onderzoek blijkt dat de naleving van regulering niet alleen afhangt van het gelden daarvan of van mogelijkheden voor handhaving. Sociale acceptatie, draagvlak en een gedeelde visie zijn mede bepalend voor de mate van naleving.
Psychologisch perspectief – Vanuit psychologisch perspectief is van belang te realiseren dat mensen vaak minder rationeel beslissen dan over het algemeen wordt aangenomen. Factoren die een rol spelen bij de uiteindelijke keuze zijn ondermeer het aantal keuzemogelijkheden en de complexiteit daarvan, de mate waarin consequenties van keuzes duidelijk zijn en de terugvaloptie als de gereguleerde niets doet.
Scheltema onderstreept met de invulling van deze leerstoel het belang van onderzoek naar de effectiviteit van private regulering; een onderwerp dat hoge prioriteit heeft in een tijd waarin internationaal opererende ondernemingen steeds nadrukkelijker kiezen voor deze vorm van regulering.
Het meten van effectiviteit kan bijdragen een schifting te maken in de wildgroei van maatschappelijk verantwoord ondernemen initiatieven.
