Een derde van de bedrijven die betrokken is bij de inzameling van afgedankte elektrische en elektronische apparaten, overtreedt de wet. Dit blijkt uit een landelijk onderzoek van de VROM-Inspectie naar de uitvoer van onder meer koelkasten, wasmachines, computers en televisietoestellen. In strijd met de afvalstoffenwetgeving worden veel van deze apparaten naar landen in Afrika, Azië en Oost-Europa uitgevoerd. Hier worden ze op een onverantwoorde manier uit elkaar gehaald. Dit kan gevaarlijk zijn voor mens en milieu. De inspectie heeft daarnaast samen met de Douane en het Korps Landelijke Politiediensten 1.000 ton illegaal elektronica-afval richting China, Hong Kong en West-Afrikaanse onderschept.
Prijs vergelijk ADSL, kabel, glasvezel aanbieders en bespaar geld door over te stappen!
Elektronica-winkels nemen oude apparaten in als mensen een nieuw apparaat kopen. De winkels kunnen deze apparaten gratis afgeven via een inzamelstructuur van de producenten en importeurs van de apparaten. Hierna worden ze in Nederland op verantwoorde wijze verwerkt. Dit wordt gefinancierd uit de verwijderingsbijdrage die op nieuwe apparaten wordt geheven. Een deel van de winkels verkoopt deze apparaten echter door aan handelaren. Tijdens de controles bleek 29% van de gecontroleerde detaillisten een deel van de apparaten onjuist af te geven.
Handelsverbod
De handelaren verkopen of exporteren deze apparaten als tweedehands goederen naar Afrika, Oost Europa en Azië. Zowel de winkels als de handelaren testen of repareren de apparaten echter niet. Deze apparaten zijn daarom afvalstof en vallen onder de Europese regels voor de export van (gevaarlijke) afvalstoffen. Veel elektrische apparaten, zoals televisies en koelkasten, bevatten gevaarlijke stoffen en mogen daarom niet naar ontwikkelingslanden worden uitgevoerd. Voor (H)CFK-houdende koel- en vriesapparatuur geldt zelfs een handelsverbod. Ook worden eisen gesteld aan het verwerken van deze apparaten.
De illegaal geëxporteerde, afgedankte apparaten worden in de derdewereldlanden voor een deel gerepareerd. Het andere deel blijft echter in het milieu achter. De apparaten worden meestal uit elkaar gehaald om de kostbare metalen eruit te halen. Dit gebeurt onder slechte omstandigheden. Hierdoor lopen arbeiders en het milieu in ontwikkelingslanden gevaar. Bij het verbranden van de onderdelen komen onder meer dioxines en kwikdampen vrij die zeer kankerverwekkend zijn. De restanten worden veelal gedumpt en verontreinigen het grondwater en in deze gebieden wordt grondwater vaak gebruikt als drinkwater.
1.000 ton
De VROM-Inspectie heeft afgelopen jaar samen met de Douane en het Korps Landelijke Politiediensten ook 1.000 ton elektronica-afval onderschept. Van de 69 onderschepte, illegale partijen waren de meeste vrachten bestemd voor China, Hong Kong en West-Afrikaanse landen. Bij 27 partijen ging het om gevaarlijk afval uit monitoren en televisies. Zo bevat de kathodestraalbuis schadelijk poeder dat bij ondeskundige verwerking vrijkomt. Ook zijn apparaten met batterijen en accu’s aangetroffen die zware metalen en zuren bevatten. Bij 25 partijen is ook koel- en vriesapparatuur aangetroffen met (H)CFK-houdende koelgassen. Bij ongecontroleerde verwerking komen deze gassen vrij en tasten zij de ozonlaag aan en dragen bij aan het broeikaseffect.
Stoppen
Aanleiding voor het landelijke onderzoek was een regionaal onderzoek van de VROM-Inspectie in 2004 naar de export van afgedankte elektrische en elektronische apparaten. Hierbij bleek dat grote hoeveelheden afgedankte apparaten in strijd met (inter)nationale milieuwetgeving geëxporteerd werden. Deze resultaten waren aanleiding voor een landelijk onderzoek. Voor dit onderzoek zijn het afgelopen jaar winkels die de afgedankte apparaten van particulieren in ontvangst nemen en handelaren die apparaten opkopen en doorverkopen via publicaties en informatiebladen over de regels geïnformeerd. Daarnaast heeft de VROM-Inspectie de winkels en handelaren bezocht.
Ook zijn transporten naar het buitenland onderschept. Doel van de acties is het stoppen en voorkomen van illegale export van elektronica-afval naar derdewereldlanden.
Brochure Handhaving afgedankte elektronica 2005, VROM Inspectie
Uitvoeringsproject VROM-Inspectie: Electronica-afval, VROM Inspectie
Dossier Electr(on)ische apparatuur, Ministerie van VROM
