Het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) heeft zich onlangs opnieuw uitgelaten over het wetsvoorstel kilometerprijs, zoals het wetsvoorstel voor kilometerheffing officieel heet. Al geruime tijd is dit wetsvoorstel in opspraak. Het systeem ‘kilometerbeprijzing’ dat de overheid met dit wetsvoorstel wil invoeren, kan namelijk leiden tot een gedetailleerd beeld van het verplaatsingsgedrag van individuele automobilisten, waardoor in feite een soort ‘burgervolgsysteem’ ontstaat. Op het elektronisch ‘verzamelen’ van persoonsgegevens is onder andere de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) van toepassing.
Prijs vergelijk ADSL, kabel, glasvezel aanbieders en bespaar geld door over te stappen!
Wetsvoorstel
Het doel van het wetsvoorstel is zorg te dragen voor de verbetering van de bereikbaarheid en de daarmee verband houdende kwaliteit van de leefomgeving. De houder van een motorrijtuig gaat met de invoering van de kilometerprijs niet betalen voor het bezit daarvan, maar voor het gebruik. Tegelijkertijd wordt de motorrijtuigenbelasting en de belasting op personenauto’s en motorrijwielen (BPM) – geleidelijk – afgeschaft. Alle motorrijtuigen worden voorzien van een registratievoorziening (een soort kastje met GPS apparatuur) waarmee het gebruik van het voertuig wordt geregistreerd. Vervolgens brengt een inningsorganisatie de kosten van het gebruik bij de houder van het voertuig in rekening. De wet zal vooralsnog per 2011 in werking treden voor vrachtvervoer en per 2012 gefaseerd voor personenvervoer.
Registratievoorzieningen
Het wetsvoorstel omschrijft twee varianten van registratievoorzieningen. Automobilisten kunnen kiezen voor de ‘dikke’ registratievoorziening of de ‘dunne’ registratievoorziening.
Dikke registratievoorziening
Deze registratievoorziening stuurt alleen verzamelde gegevens uit het zogenaamde ‘dikke’ kastje ten behoeve van de facturering naar de inningsorganisatie. De inningsorganisatie is in dit verband een samenwerking tussen de Rijksdienst Wegverkeer (RDW) en het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB). De verplaatsingsgegevens blijven hierbij in de auto. Uitsluitend NAW-gegevens, kentekengegevens, het aantal kilometers en het tarief (bijvoorbeeld tariefzones rood/geel/blauw) worden ten behoeve van de facturering verwerkt. Waar en wanneer is gereden is niet bekend. In dat geval is er in beginsel geen sprake van een ‘nationaal volgsysteem’, omdat de overheid niet kan vaststellen waar de auto zich bevindt. Het CBP geeft aan deze voorziening dan ook de voorkeur vanuit het oogpunt van privacybescherming.
Dunne registratievoorziening
Indien automobilisten voor deze registratievoorziening kiezen dan maken zij gebruik van een particuliere dienstverlener. Deze dienstverlener is dan belast met de gegevensverzameling uit het zogenaamde ‘dunne’ kastje. De dienstverlener stuurt deze gegevens vervolgens door naar de inningsorganisatie. Alleen na ondubbelzinnige toestemming van de houder kan de dienstverlener de gedetailleerde verplaatsingsgegevens gebruiken voor vormen van dienstverlening.
Advies CBP
Het CBP is er voor de bescherming van persoonsgegevens en daarmee de persoonlijke levenssfeer. Het CBP speelt in het kader van dit wetsvoorstel een grote rol aangezien er door middel van het kastje (GPS apparaat) in de auto persoonsgegevens worden verzameld en deze vervolgens worden verstuurd naar een inningsorganisatie. Het CBP ziet in dit geval toe op het privacybelang van de automobilisten.
In haar advies van 11 januari 2010 stelt het CBP dat het wetsvoorstel kilometerprijs op een aantal punten moet worden aangepast, om het risico op inbreuken op de privacy van de automobilist te verkleinen.
Indien de automobilist kiest voor de ‘dunne’ registratievoorziening (dus gebruik wil maken van een particuliere dienstverlener), dan moeten volgens het CBP adequate maatregelen worden genomen om er voor te zorgen dat de dienstverlener de verplaatsingsgegevens niet voor andere doeleinden kan gebruiken dan de kilometerbeprijzing.
Uit de tekst van het wetsvoorstel blijkt, zoals gezegd, terecht dat indien de dienstverlener de verplaatsingsgegevens wil gebruiken voor andere doeleinden dan de kilometerbeprijzing zelf, de automobilist hier eerst uitdrukkelijk toestemming voor moet geven. Het CBP vindt echter (net als wij) dat het wetsvoorstel onvoldoende verwijst naar de strikte toestemmingsvereisten zoals die zijn neergelegd in de Wbp. Daarnaast besteedt het wetsvoorstel volgens het CBP ook onvoldoende aandacht aan de beveiligingsaspecten van het systeem en moeten er meer waarborgen worden ingebouwd om er voor te zorgen dat er niet meer gegevens worden verzameld dan noodzakelijk is voor de uitvoering van het wetsvoorstel.
Op het gebied van privacybescherming zal er dus nog wel het een en ander dienen te worden aangepast in het huidige wetsvoorstel alvorens de overheid tot kilometerheffing zal kunnen overgaan.
De praktijk leert dat het niet alleen voor de overheid lastig is om zich te conformeren aan de privacyregelgeving. Veel vaker dan gedacht is er sprake van een verwerking van persoonsgegevens die aan bepaalde regels moet voldoen. Daarnaast dient in een aantal gevallen de verwerking van persoonsgegevens gemeld te worden. De website van het CBP (www.cbpweb.nl) biedt hierover informatie. Laat u zich bij twijfel goed informeren. Het niet voldoen aan privacyregelgeving kan een negatief beeld geven van uw organisatie. Bovendien heeft het CBP de bevoegdheid om in sommige gevallen een boete op te leggen of bestuursdwang toe te passen.
mr. Anna Wijntjes en mr. Johan Hulshof, Van Benthem & Keulen N.V.
