Verklaring van geen bezwaar
Zoals u wellicht zult weten heeft u een verklaring van geen bezwaar nodig als u een B.V., een N.V. of een Nederlandse S.E. wilt oprichten. Ook het wijzigen van de statuten van dergelijke entiteiten vereist een verklaring van geen bezwaar. Binnenkort zal daar echter verandering in komen, aangezien de Eerste Kamer voor het zomerreces een Wetsvoorstel voor de Wet controle op rechtspersonen (Wcr) heeft aangenomen dat voorziet in een doorlopend toezicht op rechtspersonen.
Prijs vergelijk ADSL, kabel, glasvezel aanbieders en bespaar geld door over te stappen!
Het huidige systeem voorziet in een toegangscontrole aan de poort. Beoogde oprichters, aandeelhouders en directeuren dienen allen een vragenlijst in te vullen die de notaris invoert in een geautomatiseerd systeem en versleuteld verstuurt aan het Ministerie van Justitie. Het Ministerie verricht vervolgens een onderzoek naar de voornemens alsmede naar eventuele criminele of financiële antecedenten van betrokkenen. Bij een voorgenomen statutenwijziging wordt gecheckt of de vennootschap geen verboden karakter verkrijgt door de wijziging of dat er gevaar bestaat dat de vennootschap door de wijziging gebruikt zal worden voor ongeoorloofde doeleinden. Als de Minister geen bezwaren heeft, dan geeft hij de verklaring van geen bezwaar af aan de betrokken notaris. De notaris hecht de verklaring vervolgens aan de akte van oprichting of statutenwijziging.
Permanente screening
Volgens de Memorie van Toelichting op het Wetsvoorstel beoogt de Minister van Justitie met het Wetsvoorstel de verbetering van het voorkomen en bestrijden van misbruik van rechtspersonen. Volgens een uitgebracht rapport is het preventieve toezicht geen effectief middel om misbruik van rechtspersonen, zoals de financiering van terrorisme en het witwassen van zwart geld, te voorkomen. Uit de praktijk blijkt dat het vrij eenvoudig is om het preventief toezicht te omzeilen. Iemand met criminele of financiële antecedenten zal niet overwegen een B.V. op te richten, maar zal deze gewoon kopen. Op de advertentiepagina’s van de zaterdagkrant worden deze veelvuldig aangeboden. Bestaat de aangeboden B.V. langer dan een jaar, dan hoeft het Ministerie niet ingelicht te worden over de overdracht. Het enige obstakel dat de potentiële koper nog tegenkomt is de notaris die kritische vragen stelt, maar met het juiste verhaal zullen ook deze geen barrière zijn.
Door de invoering van de Wcr vervalt de vereiste verklaring van geen bezwaar bij de oprichting. In plaats daarvan wordt een doorlopende screening ingevoerd die automatisch plaatsvindt op basis van gegevens uit diverse bronnen. Deze bronnen zijn bijvoorbeeld de Gemeentelijke Basis Administratie, de belastingdienst, de NMa en opsporingsdiensten. Het toezicht zal onder de nieuwe wet niet meer beperkt zijn tot de B.V., de N.V. en de Nederlandse S.E.. Ook allerlei andere rechtspersonen zullen onderhevig zijn aan het doorlopend toezicht. Daarbij kunt u denken aan de stichting, de vereniging, de coöperatie, maar ook de europese vennootschappen als de SE, de SCE en de EESV met statutaire zetel in Nederland.
Het Ministerie van Justitie zal periodiek risicoprofielen vaststellen waaraan toetsing van de gegevens uit de bronnen zal plaatsvinden. Als een toetsing een verhoogd risico laat zien, dan kan aan één of meer handhavende instanties een risicomelding worden gedaan. Het is vervolgens aan de handhavende instantie om al dan niet gevolg te geven aan de risicomelding.
Voordelen en nadelen
Of invoering van de Wcr helemaal het beoogde effect zal hebben, waag ik te betwijfelen. Cruciaal is de vraag hoe adequaat het toezicht en de handhaving zullen zijn en hoeveel tijd verstrijkt voordat een vermoeden van misbruik aan het licht komt. De kans bestaat dat het kwaad is geschied en dat de vogel gevlogen is voordat een risicomelding wordt gedaan en daar vervolgens ook daadwerkelijk gevolg aan zal worden gegeven. Naar mijn mening is het een gemiste kans dat het wetsvoorstel niet ook een toets bij de poort heeft gehandhaafd naast de nieuw in te voeren permanente screening.
Invoering van Wcr heeft echter ook grote voordelen. Oprichting en statutenwijziging van rechtspersonen zal sneller kunnen plaatsvinden nu er geen wachttijd meer hoeft te worden doorlopen bij het Ministerie. Daarnaast vindt een administratieve lastenverlichting plaats doordat de kosten voor de aanvraag van een verklaring van geen bezwaar vervallen. Tot slot zal misbruik van rechtspersonen – als screening en handhaving effectief plaatsvinden- moeilijker worden.
mr. Mariël Vrielink, kandidaat-notaris, Van Benthem & Keulen N.V.
