Het uitreiken van een dagvaarding en het betekenen (het aan de persoon uitreiken) en executeren van een verstekvonnis wordt verbeterd. Nu komt het geregeld voor dat de verdachte bij verstek moet worden berecht en dat de uitspraak van de rechter niet of pas na lange tijd kan worden uitgevoerd. Zo zal vaker de politie worden ingezet om dagvaardingen en vonnissen persoonlijk te overhandigen als de uitreiking niet lukt via de reguliere kanalen. Dit heeft minister Donner van Justitie aangekondigd naar aanleiding van onderzoek naar de betekening en executie van verstekvonnissen. De bewindsman heeft het rapport en een begeleidende brief vandaag naar de Tweede Kamer gestuurd.
Prijs vergelijk ADSL, kabel, glasvezel aanbieders en bespaar geld door over te stappen!
Jaarlijks worden tienduizenden vonnissen bij verstek uitgesproken. Dat wil zeggen buiten aanwezigheid van de verdachte. Als de verdachte inderdaad niet op hoogte kon zijn van zijn zaak en/of de uitspraak omdat de dagvaarding of het vonnis niet in persoon is overhandigd, moet de uitspraak van de rechter via TPG-post in persoon worden uitgereikt (betekend). Pas nadat de veroordeelde het vonnis persoonlijk in ontvangst heeft genomen, gaat de 14-dagentermijn voor het hoger beroep lopen. Wordt geen hoger beroep in gesteld, dan wordt het vonnis na deze termijn onherroepelijk en kan het worden uitgevoerd. Verstekvonnissen kunnen dus lange tijd onuitgevoerd blijven omdat het niet gelukt is om de dagvaarding of het vonnis in persoon uit te reiken. De opgelegde straf blijft uiteraard wel open staan en zal alsnog ten uitvoer worden gelegd als de veroordeelde bij een controle staande wordt gehouden of wordt aangehouden na signalering in het opsporingsregister.
Uit een eerder rapport van een door minister Donner van Justitie ingestelde werkgroep (‘‘Betekenen in strafzaken’’ uit 2003) bleek al dat de betekeningsprocedures in de praktijk complex zijn en de uitvoering kan worden verbeterd. Daarom is besloten tot een nader onderzoek specifiek gericht op verstekzaken. Uit het onderzoek “De betekening en executie van verstekvonnissen” van de B&A-beleidsgroep, in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum van het ministerie van Justitie, blijkt dat het in verstekzaken om twee categorieën veroordeelden gaat. In de eerste plaats gaat het om personen die niet in de gemeentelijke basisadministratie (GBA) staan ingeschreven, veel verhuizen, of het GBA-adres slechts als postadres gebruiken, zoals zwervers, daklozen en illegale vreemdelingen. Zij zijn dus moeilijk traceerbaar. Een tweede categorie wordt gevormd door veroordeelden die de executie van een vonnis willens en wetens frustreren. Daarbij komt het voor dat zij weigeren het vonnis in ontvangst te nemen, waarbij bedreigingen en intimidatie aan het adres van de TPG-medewerker niet worden geschuwd. Uit het onderzoek werd duidelijk dat ongeveer 40 procent van de verstekvonnissen uit de periode 2001-2003 niet binnen twee jaar onherroepelijk is geworden. Een nadere beschouwing van het openbaar ministerie laat zien dat uiteindelijk de meeste zaken onherroepelijk worden. Uit OM-gegevens blijkt dat van het totale aantal vonnissen van bijna 190.000 uit 2001 (verstekzaken en niet-verstekzaken) 7 % niet onherroepelijk is geworden binnen twee jaar.
Minister Donner van Justitie vindt de bevindingen van de onderzoekers zorgelijk. Als onderdeel van het Veiligheidsprogramma “Naar een veiliger samenleving’ heeft het openbaar ministerie recent maatregelen aangekondigd om de betekening en executie van verstekzaken te verbeteren. Het uitreiken van dagvaarding of vonnis via TPG-post blijkt niet altijd voldoende effectief. OM en politie zullen dus meer gaan samenwerken bij de betekening. . De inzet van speciale politieteams is daarbij een mogelijkheid. Deze teams zijn beter in staat te anticiperen op mogelijke bedreigende situaties die zich bij het aan de persoon uitreiken kunnen voordoen. Een ander voordeel is dat zij buiten reguliere werktijden actief zijn. Het openbaar ministerie bekijkt ook of de betekeningstaak van de parketten anders kan worden georganiseerd, door meer in detail te onderzoeken om welke categorieën verdachten/veroordeelden het in verstekzaken gaat. Verder is op 1 november van dit jaar een wet in werking getreden waarmee de betekeningsprocedure wordt verbeterd. Zo wordt het mogelijk om dagvaardingen en vonnissen naar meerdere adressen te versturen. Ook het inmiddels door de Tweede Kamer aangenomen wetsvoorstel OM-afdoeningen zal het aantal verstekzaken terugdringen omdat de verdachte een strafbeschikking krijgt die onherroepelijk wordt als hij niet tijdig in verzet komt.
WODC-onderzoek De betekening en executie van verstekvonnissen A, Ministerie van Justitie
WODC-onderzoek De betekening en executie van verstekvonnissen B, Ministerie van Justitie
