In tegenstelling tot andere landen gebruikt Nederland het griffierecht niet als instrument om mensen ertoe te bewegen bepaalde keuzes tijdens een juridische procedure te maken. Dat is één van de conclusies uit een vergelijkend onderzoek naar griffierechten in een aantal Europese landen. Dit onderzoek is uitgevoerd door de Universiteit van Maastricht in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) van het ministerie van Justitie.
Prijs vergelijk ADSL, kabel, glasvezel aanbieders en bespaar geld door over te stappen!
Het onderzoek gaat in op de griffierechtenstelsels in het civiele- en bestuursprocesrecht in 17 landen en bevat tevens een diepgaander onderzoek naar het griffierechtenstelsel van Schotland, Duitsland, Engeland & Wales en Denemarken.
De onderzoekers stelden vast dat alle onderzochte landen, behalve Nederland, het griffierecht als instrument van justitiële politiek gebruiken. Dat wil zeggen dat er door een soort bonus-malusregeling wordt getracht bepaalde processuele keuzes te bevorderen. Nederland wijkt ook af waar het gaat om het feit dat ook gedaagden soms een bijdrage moeten betalen en dat mensen met de laagste inkomens geen volledige vrijstelling krijgen.
Alleen Nederland beperkt zich tot een regeling die uitsluitend aansluit bij vorderingen tot betaling van een geldsom. De andere landen hebben het griffierecht gerelateerd aan het belang van de zaak en kennen dus ook regels aan de hand waarvan dat belang wordt berekend.
Wat de grondslag van de berekening betreft, is Nederland het enige land dat – weliswaar in beperkte mate – onderscheid maakt naar de (rechts)persoon die bij de procedure betrokken is.
In Nederland wordt in de meeste gevallen het griffierecht slechts éénmaal vastgesteld; in de andere landen gebeurt dat soms ook nog na het begin van de procedure of vindt herberekening plaats. Wordt in die landen het griffierecht niet betaald, dan wordt er niet geprocedeerd. Dat systeem kent men in Nederland ook, maar alleen in administratiefrechtelijke zaken.
In Denemarken, Duitsland en Engeland betaalt alleen de eisende partij griffierecht. In Schotland en Nederland moet – in het laatste geval alleen in rechtbankzaken – ook voor het voeren van verweer worden betaald. Alleen Engeland en Schotland leggen een verband met de kosten van rechtspraak, waarbij in Engeland streeft naar een 100%-dekking. Procederen tegen de overheid neemt in alle onderzochte landen een uitzonderingspositie in.
Daarnaast wordt in Denemarken, Duitsland, Engeland en Schotland het griffierecht op nihil gesteld bij geringe inkomens en in Denemarken zelfs bij inkomens tot modaal. In Nederland moet altijd (een deel van het) griffierecht worden betaald.
Minister Donner heeft een voorstel voor een nieuw griffierechtenstelsel in civiele zaken naar de Tweede Kamer gestuurd. Hij wil het griffierechtenstelsel in civiele zaken vereenvoudigen om het voor de burger toegankelijker te maken en de werkbelasting van rechtshulpverleners en griffies van de gerechten te verminderen. Naar verwachting kan het nieuwe stelsel op 1 januari 2008 in werking treden.
Rechtsvergelijkend onderzoek griffierechten, WODC
Samenvatting rapport, WODC
Griffierechten Nederland, WODC
Griffierechten Duitsland, WODC
Griffierechten Denemarken, WODC
Griffierechten Wales, WODC
Griffierechten Schotland 1, WODC
Griffierechten Schotland 2, WODC
Griffierechtenstelsel wordt eenvoudiger, Rechtennieuws.nl
