Het te laat melden van een schadevoorval aan een verzekeraar kan tot gevolg hebben dat de verzekeraar overeenkomstig de polisvoorwaarden niet tot uitkering van schadevergoeding overgaat. Belangrijke voorwaarde is dan wel dat de verzekeraar door de late melding in een redelijk belang is geschaad. Veelal werd in de rechtspraktijk aangenomen dat dit zogenaamde vervalbeding niet afhankelijk was van de mate van de schade die de verzekeraar lijdt door de te late melding. In de praktijk had dit tot gevolg een alles of niets situatie, óf een volledig verval van het recht op uitkering óf een volledige uitkering op grond van de polis. Op 17 februari 2006 heeft de Hoge Raad voor het eerst een arrest gewezen waarin ondanks een te late melding aan de verzekeraar niettemin een schadevergoeding moest worden uitgekeerd, zij het een proportionele.
Prijs vergelijk ADSL, kabel, glasvezel aanbieders en bespaar geld door over te stappen!
Te late melding en de gevolgen
Ingevolge het Burgerlijk Wetboek dient een verzekeringnemer aan de verzekeraar zo spoedig mogelijk mededeling te doen van een verwezenlijking van het risico. In algemene zin geldt dat hiermee wordt bedoeld dat de mededeling dient te geschieden dadelijk nadat de tot de mededeling verplichte persoon op de hoogte is van het voorval. Gaat deze persoon niet over tot het doen van een mededeling dan is van rechtswege sprake van verzuim. Veelal is onduidelijk wat onder het begrip ‘dadelijk’ wordt verstaan. In het algemeen bepalen polissen de termijn waarbinnen de mededeling moet zijn geschied. De sanctie op het niet nakomen van de mededelingsplicht bestaat hierin dat de verzekerde schadeplichtig wordt jegens de verzekeraar. In de praktijk is dat een moeilijk te hanteren sanctie zodat in de polissen veelal wordt overeengekomen dat bij niet nakoming het recht op uitkering vervalt. Een verzekerde kan zich alleen op dit vervalbeding beroepen indien hij aantoont in een redelijk belang te zijn geschaad. Zo een belang kan gelegen zijn in een:
- informatief belang, dat wil zeggen dat de mogelijkheid van dekking onder de polis onderzocht moet worden;
- preventief belang, waardoor de verzekeraar in staat is om zo spoedig mogelijk maatregelen te nemen om de schade zo beperkt mogelijk te houden;
- repressief belang, waarmee de verzekeraar de kans op bedrog door de verzekerde zo klein mogelijk wil houden;
- verhaalsrechtbelang, waarmee de verzekeraar wil vaststellen of een derde aansprakelijk is voor de ontstane schade.
Kan een verzekeraar een of meerdere genoemde belangen aannemelijk maken dan hoeft een verzekeraar bij een te late melding niet uit te keren.
Hoge Raad 17 februari 2006 ‘Late notification’
In deze zaak komt een te late melding van een voorval en gevolgen daarvan goed uit de verf. Wat was het geval. Begin 1990 sloot Polygram een overeenkomst met Silvertape Limited, naar aanleiding waarvan door Polygram een video is uitgebracht met een voor een derde (Eastwood) beledigende inhoud. Eastwood spreekt voor de door hem ondervonden schade Polygram aan. Eind 1993 treffen Polygram en Eastwood een finale schikking van £ 560.000. De kosten van rechtsbijstand in de procedure tegen Eastwood waren opgelopen tot een bedrag van ongeveer £ 480.000. Na het treffen van deze regeling vraagt Polygram aan haar verzekeraar dekking onder de polis en dus uitkering van de beide schadebedragen. Allereerst wordt in rechte vastgesteld dat het Nederlands recht van toepassing is en dat de beledigende tekst/beeld opgenomen in de video begin 1990 onder de dekking van de polis valt.
De verzekeraar neemt naar aanleiding van de vordering van Polygram het standpunt in dat de melding aan haar van de vordering van Eastwood veel te laat is gedaan waardoor zij in haar belangen is geschaad; althans door de late melding heeft de verzekeraar niet meer in een vroeg stadium de dekkingsvraag kunnen onderzoeken en heeft zij in ieder geval niet in een vroeg stadium van het geschil zelf een schikkingspoging kunnen ondernemen. De Hoge Raad oordeelde in navolging van het Hof dat de verzekeraar geen beroep op het vervalbeding mocht doen omdat dit gegeven de omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is.
De navolgende overweging van de Hoge Raad is concreter. De verzekeraar mag geen beroep doen op het vervalbeding omdat de zaak tegen Eastwood alleszins deugdelijk en serieus is behandeld en in de specifieke omstandigheden van het geval de kans dat de verzekeraar uiteindelijk een beter schikkingsresultaat zou hebben weten te bereiken, gering wordt geacht. De kans daarop wordt getaxeerd op (slechts) 10%. De uitkomst is dus dat de verzekeraar slechts in zeer geringe mate is benadeeld door de ‘late notification’ en wel met 10%. Aldus moet de verzekeraar 90% uitkeren.
Hoe de rechter is gekomen tot de 10% blijft onduidelijk. De wet geeft de rechter de bevoegdheid om de omvang van de schade te schatten indien deze niet nauwkeurig kan worden vastgesteld.
De Hoge Raad maakt aldus duidelijk dat het niet meer een ‘alles of niets’ kwestie hoeft te zijn in geval van een te late schademelding.
In de praktijk blijft het aldus van belang kritisch om te gaan met een te late mededeling aan een verzekeraar. Zowel de ’te late mededeling’ als de gevolgen daarvan kunnen in de praktijk een minder strikte uitkomst hebben dan partijen veelal op eerste oogopslag menen.
Mr H.A. Kragt, Van Benthem & Keulen
