Handhaving en naleving coffeeshopregels in 2004

Het aantal coffeeshops in Nederland is vorig jaar licht gedaald van 737 naar 729 in 2004. Het aantal gemeenten met een coffeeshop bedraagt 105 in 2005 (103 in 2004). De geldende criteria voor het gedogen van een coffeeshop worden goed gehandhaafd. Ook blijkt dat de criteria zeer serieus genomen worden door de exploitanten. Dat blijkt uit twee rapporten over het coffeeshopbeleid. Minister Donner van Justitie heeft de rapporten vandaag aangeboden aan de Tweede Kamer.

Sinds 1999 wordt jaarlijks onderzoek verricht naar het aantal coffeeshops en het gemeentelijk beleid. De belangrijkste resultaten en conclusies van het rapport ‘Coffeeshops in Nederland 2005” van het bureau Intraval zijn:

Aantal coffeeshops

• Het aantal coffeeshops is licht gedaald, van 737 in 2004 naar 729 in 2005.
• Het aantal gemeenten met coffeeshops is licht gestegen van 103 naar 105 (22% van alle gemeenten).

Handhavingsbeleid

• Naast de bestaande criteria en de maximale handelshoeveelheid hanteert ongeveer de helft van de gemeenten additionele criteria voor coffeeshops. De voornaamste zijn: Het verbod op gecombineerde verkoop van alcohol en cannabis, de afstand tot scholen (meestal minimaal 250 meter) en aparte sluitingstijden.
• In bijna alle gemeenten vindt systematische handhaving van de coffeeshopcriteria plaats. Hierover zijn in 99% van de gemeenten formele afspraken vastgelegd.
• In driekwart van de gemeenten met coffeeshops is in een sanctiebeleid vastgelegd hoe wordt opgetreden bij overtreding van de regels. Formele waarschuwingen en sluitingen voor bepaalde tijd zijn de meest gebruikte sanctievormen; definitieve sluiting wordt gebruikt als ultieme sanctie. Het harddrugs- en het jeugdcriterium worden het zwaarst gesanctioneerd.
• De ervaringen met de handhaving van de criteria zijn over het algemeen goed. De coffeeshops houden zich volgens de ambtenaren grotendeels aan de regels. De criteria worden voldoende geschikt geacht om de verkoop van softdrugs in de gemeenten te reguleren.
• Gemeenten kunnen gebruik maken van de Wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (BIBOB). Met deze wet kunnen gemeenten een vergunning intrekken als de aanvrager strafbare feiten heeft gepleegd. Van de gemeenten met een coffeeshop heeft 15% deze wet al één of meerder keren toegepast.

Naleving
Het tweede rapport betreft een onderzoek naar de naleving van de criteria. Het rapport “Handhaving en naleving van de coffeeshopregels in 2004” van het onderzoeksbureau Driessen laat zien dat de regels voor coffeeshops weinig worwo den overtreden. De coffee­shopregels worden gere­geld ge­con­tro­leerd en er is onder de betrokkenen zeker draag­vlak voor de regelgeving. Coffeeshops moeten zich aan veel regels houden, zoals geen affichering, geen harddrugs, geen overlast, geen jeugdigen en geen verkoop van meer dan 5 gram per persoon per dag en er geldt een maximale handelsvoorraad van 500 gram.

Een belangrijke conclusie van het onderzoek is dat het zogenaamde gedoog­beleid niet identiek is aan een laissez faire politiek. In alle gemeen­ten worden controles uitgevoerd door de politie, de coffeeshop­houders controle­ren hun klanten en er is redelijk veel draagvlak voor de regels. Volgens de onderzoekers ligt de regelovertreding in coffee­shops op het niveau dat men van een dergelijke uitgaans­gelegenheid zou kunnen verwachten. Rond de 40% van de coffeeshops overtreedt wel eens één van de regels. Voor de helft gaat het om overtreding van het overlast­criterium. Het jeugdcriterium wordt door 8% van de coffeeshops overtre­den, het harddrugscriterium door slechts 3% van de coffeeshops.

Coffeeshops in Nederland 2005, Ministerie van Justitie
Handhaving en naleving coffeeshopregels in 2004, Ministerie van Justitie
Brief Tweede Kamer, Ministerie van Justitie