Een van de voorwaarden voor de vorming van een fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting is dat de moedermaatschappij de juridische en economische eigendom van ten minste 95% van de aandelen in de dochtermaatschappij moet bezitten.
Prijs vergelijk ADSL, kabel, glasvezel aanbieders en bespaar geld door over te stappen!
Bij certificering van aandelen houdt een stichting administratiekantoor (STAK) de aandelen in een vennootschap en geeft daarvoor in de plaats aan de gewezen aandeelhouder certificaten van aandelen uit. De STAK is daardoor juridisch eigenaar van de aandelen geworden. In het algemeen zal na de overdracht van aandelen aan de STAK de vorming van een fiscale eenheid niet meer mogelijk zijn of een bestaande fiscale eenheid worden verbroken als de STAK meer dan 5% van de aandelen houdt. In bepaalde omstandigheden hoeft certificering toch geen beletsel te zijn voor het bestaan of het kunnen vormen van een fiscale eenheid. De Hoge Raad heeft onlangs in deze zin beslist.
Uit de wetsgeschiedenis van het huidige regime van de fiscale eenheid maakte de Hoge Raad op dat het vereiste van juridische eigendom inhoudt dat de moedermaatschappij de volledige zeggenschap heeft over (ten minste) 95% van het aandelenkapitaal in de fiscaal gevoegde dochter. Bij certificering wordt aan het vereiste van de volledige zeggenschap voldaan als de fiduciaire eigenaar (de STAK) het stemrecht op die aandelen moet uitoefenen volgens de instructies van de certificaathouder/moedermaatschappij zonder dat de instructies de instemming van een derde behoeven.
Een van de voorwaarden van het per 1 januari 2003 geldende regime van de fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting is dat de moedermaatschappij de juridische en economische eigendom van ten minste 95% van de aandelen in de dochtermaatschappij moet bezitten. Bij certificering van aandelen houdt een stichting administratiekantoor (STAK) de aandelen in een vennootschap en geeft daarvoor in de plaats aan de gewezen aandeelhouder certificaten van aandelen uit. De STAK is daardoor juridisch eigenaar van de aandelen geworden. In het algemeen zal na de overdracht van aandelen aan de STAK de vorming van een fiscale eenheid niet meer mogelijk zijn of een bestaande fiscale eenheid worden verbroken als de STAK meer dan 5% van de aandelen houdt. In bepaalde omstandigheden hoeft certificering toch geen beletsel te zijn voor het bestaan of het kunnen vormen van een fiscale eenheid. Dit blijkt uit een recent arrest van de Hoge Raad. De zaak was -vereenvoudigd weergegeven- als volgt.
Een BV kocht in december 2001 van een Franse vennootschap alle aandelen in een Nederlandse dochtermaatschappij. Deze dochter hield alle aandelen in een kleindochtermaatschappij. De BV, de dochter en de kleindochter werden op verzoek vanaf 1 januari 2003 als een fiscale eenheid aangemerkt voor de vennootschapsbelasting. In verband met de verwerving van de dochtermaatschappij en kleindochtermaatschappij verleende de BV aan de Franse vennootschap een warrant die daarmee het recht verkreeg om een zodanig aantal nieuw uit te geven aandelen in de dochter te verwerven, dat de Franse vennootschap daarmee een belang in de dochter zou verkrijgen van 19,99%. Tot zekerheid van de verplichtingen uit de warrant verpandde de BV 19,99% van de aandelen in de dochter aan de Franse vennootschap.
In mei 2004 richtten de BV en de Franse vennootschap een STAK op die 19,99% van de uitstaande aandelen in de dochter verkreeg tegen toekenning van certificaten aan de BV. Het bestuur van de STAK bestond uit één bestuurder. De BV en de Franse vennootschap waren gezamenlijk bevoegd deze bestuurder te benoemen. Volgens de statuten van de STAK was de bestuurder altijd gehouden om het stemrecht op de gecertificeerde aandelen uit te oefenen volgens een voorafgaande schriftelijke instructie van de BV. De inspecteur stelde zich in december 2004 op het standpunt dat de bestaande fiscale eenheid van rechtswege was beëindigd vanwege de certificering van de aandelen. De BV, de dochter en de kleindochter dienden vervolgens een hernieuwd verzoek in om per 1 januari 2005 als een fiscale eenheid te worden aangemerkt. De inspecteur wees dit verzoek echter af. Rechtbank Den Haag en Hof Den Haag verklaarden het (hoger) beroep van de BV ongegrond. De BV ging vervolgens in cassatie bij de Hoge Raad.
Uit de wetsgeschiedenis van het huidige regime van de fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting maakte de Hoge Raad op dat het vereiste van juridische eigendom inhoudt dat de moedermaatschappij de volledige zeggenschap heeft over (ten minste) 95% van het aandelenkapitaal in de fiscaal gevoegde dochter. Bij certificering wordt aan het vereiste van de volledige zeggenschap voldaan als de fiduciaire eigenaar (de STAK) het stemrecht op die aandelen moet uitoefenen volgens de instructies van de certificaathouder/moedermaatschappij zonder dat de instructies de instemming van een derde behoeven. In zodanige situatie bepaalt namelijk de moedermaatschappij hoe op de aandelen wordt gestemd. De enkele mogelijkheid dat de certificaathouder (STAK) in de praktijk anders zou stemmen en daarmee in strijd handelt met zijn statuten of zijn overeenkomst met de certificaathouder, is naar het oordeel van de Hoge Raad onvoldoende om de moedermaatschappij tegen te werpen dat door de certificering niet is voldaan aan het vereiste van juridische eigendom. De Hoge Raad verklaarde het cassatieberoep van de BV op dit punt gegrond.
Hof Den Haag had in zijn uitspraak nog geoordeeld dat de BV slechts gezamenlijk met de Franse vennootschap, die de warrant hield, de steminstruct ie aan de STAK zou kunnen geven. Gelet op de bepaling over de steminstructie in de statuten was dit oordeel volgens de Hoge Raad niet toereikend gemotiveerd. Op dit punt heeft de Hoge Raad de procedure verwezen naar Hof Amsterdam.
