Een instelling kan zich onder voorwaarden kwalificeren als een aangewezen algemeen nut beogende instelling (anbi). De aanwijzing als een anbi is gunstig, want het is een voorwaarde om in aanmerking te komen voor enkele fiscale faciliteiten, te weten de giftenaftrek in de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting en -sinds 1 januari 2006- de vrijstellingen van de schenk- en erfbelasting.
Prijs vergelijk ADSL, kabel, glasvezel aanbieders en bespaar geld door over te stappen!
Voor het kwalificeren als een algemeen nut beogende instelling (anbi) is het nodig dat een stichting zelf rechtstreeks werkzaamheden verricht die gericht zijn op het algemeen belang. Een stichting dorpshuis die in feite slechts tot doel had om een dorpshuis zonder winstoogmerk in stand te houden ten behoeve van het gehele verenigingsleven en de dorpsgemeenschap kwalificeerde daarom niet als een anbi. Dat andere wel als anbi kwalificerende instellingen vanwege het ontbreken van een winstoogmerk van de stichting hun doelstellingen beter konden bereiken, maakte dit niet anders. Het faciliteren van andere instellingen om zulke werkzaamheden te verrichten, is dus onvoldoende. Hof Leeuwarden heeft onlangs in deze zin beslist. De procedure betrof overigens het jaar 2005 toen verkrijgingen door een anbi nog onderworpen waren aan een tarief van 8%.
Een instelling kan zich onder voorwaarden kwalificeren als een aangewezen algemeen nut beogende instelling (anbi). De aanwijzing als een anbi is gunstig, want het is een voorwaarde om in aanmerking te komen voor enkele fiscale faciliteiten, te weten de giftenaftrek in de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting en -sinds 1 januari 2006- de vrijstellingen van de schenk- en erfbelasting. Hof Leeuwarden heeft onlangs in een feitelijke procedure uitspraak gedaan over de vraag of een stichting kwalificeerde als een anbi. De zaak was – vereenvoudigd weergegeven- als volgt.
Een in 1966 opgerichte stichting had volgens de statuten tot doel het in stand houden en het exploiteren van een dorpshuis ten dienste van het verenigingsleven en de dorpsgemeenschap. De stichting had de hoogte van de huurprijzen van de zaalruimten zodanig vastgesteld dat niet kon worden gesproken van een winstoogmerk. Voor de activiteiten van het dorpshuis maakte de stichting en de verenigingen gebruik van een grote groep vrijwilligers. In de boekjaren 2004/2005 tot en met 2006/2007 was het exploitatieresultaat jaarlijks slechts bescheiden positief. In augustus 2005 ontving de stichting een legaat uit de nalatenschap van een vrouw. De waarde van deze verkrijging bedroeg € 227.432. De met het beheer en vereffening van de nalatenschap belaste notaris verzocht de inspecteur de stichting als een anbi te kwalificeren voordat hij de aanslag successierecht zou opleggen. De inspecteur wees het verzoek om kwalificatie als anbi echter af. Met de exploitatie van het dorpshuis oefende de stichting niet in betekenende mate zelfstandig activiteiten van maatschappelijk sociaal of culturele aard uit.
De inspecteur legde de stichting vervolgens een aanslag successierecht op met toepassing van tariefgroep III, de tariefgroep met de hoogste tariefpercentages voor erfrechtelijke verkrijgingen. De aanslag bedroeg € 118.029. De stichting maakte bezwaar tegen de aanslag successierecht onder toepassing van tariefgroep III en ging in beroep bij Rechtbank Leeuwarden. De rechtbank verklaarde het beroep van de stichting gegrond en verminderde de aanslag onder toepassing van het toenmalige 8%-tarief voor anbi’s in 2005. De inspecteur stelde daarop hoger beroep in bij Hof Leeuwarden.
Het hof was van oordeel dat als de stichting stelde dat ze kwalificeerde als anbi, dat op de stichting daarvoor dan de bewijslast rust. Het hof vond dat de stichting niet in haar bewijslast was geslaagd. Met de exploitatie van het dorpshuis en daarmee verband houdende activiteiten werd naar het oordeel van het hof niet rechtstreeks het algemeen belang gediend, terwijl dat volgens rechtspraak van de Hoge Raad wel is vereist. Het feit dat enkele algemeen belang dienende verenigingen en organisaties hun doelstellingen beter konden bereiken vanwege de coulante exploitatievoorwaarden van de stichting, leidt naar het oordeel van het hof niet tot de conclusie dat de stichting zelf het algemeen belang dient. Hetzelfde geldt voor de inzet van vrijwilligers door de stichting en de bij de gebruikers van het dorpshuis.
De stichting voerde ten slotte nog aan dat ze uit enkele teruggaven energiebelasting uit voorgaande jaren het vertrouwen kon ontlenen dat de belastingdienst daarmee tot uitdrukking had gebracht dat ze kwalificeerde als een anbi. Ook dit argument wees het hof af onder verwijzing naar een arrest van de Hoge Raad. Het hof verklaarde het hoger beroep van de inspecteur gegrond en vernietigde de uitspraak van de rechtbank.
Opmerkingen
Uit de onderhavige uitspraak is een les te trekken. Voor degene die het dorpsverenigingsleven een warm hart toedraagt en daartoe algemeen belang dienende verenigingen en organisaties uit de toekomstige nalatenschap legaten wil toekennen, is het van groot belang na te gaan of de statuten van de begunstigde(n) in spe voldoen aan de vereisten voor een anbi-status en de feitelijke werkzaamheden wel rechtstreeks het algemeen belang dienen. De begunstigden toebedachte gelden kunnen dan zo optimaal mogelijk voor het gesympathiseerde doel worden ingezet.
Voor situaties als dorpshuizen en dergelijke bestaat onder voorwaarden nog de status als sociaal belang beogende instelling. Een tot deze categorie behorende instelling kwalificeert ook voor de vrijstelling van erf- en schenkbelasting, maar niet voor de giftenaftrek.
