Een earn-outregeling bij verkoop van een deelneming houdt in dat de verkoopprijs van die deelneming bestaat uit een vaste component en een variabele component. Zo wordt voor de variabele component veelal aangesloten bij de hoogte van het toekomstige resultaat van de verkochte deelneming.
Prijs vergelijk ADSL, kabel, glasvezel aanbieders en bespaar geld door over te stappen!
De Hoge Raad heeft in 1993 en in 1999 twee richtinggevende arresten gewezen over de vraag in hoeverre waardeveranderingen van een earn-outvordering en een earn-outverplichting onder de (toenmalige regels voor de) deelnemingsvrijstelling vallen of toch in het resultaat valt. De Hoge Raad besliste -kort gezegd- dat deze waardeveranderingen niet onder de deelnemingsvrijstelling vallen.
In 2002 en 2005 wees de Hoge Raad nogmaals twee richtinggevende arresten. Ditmaal betrof het de opsplitsing van een belang (aandeelhoudersrechten) in een deelneming, waarbij de Hoge Raad aangaf of en zo ja hoe de deelnemingsvrijstelling in uiteenlopende situaties toepassing vindt. Hierna rees in de praktijk de vraag of de arresten van 1993 en 1999 door de latere arresten waren achterhaald. De Hoge Raad heeft in een recent arrest deze vraag ontkennend beantwoord omdat de arresten uit 2002 en 2005 een andere insteek hebben dan de arresten van 1993 en 1999. Per 1 januari 2002 is de regeling voor de deelnemingsvrijstelling overigens gewijzigd waardoor waardeveranderingen van earn-outvorderingen en earn-outverplichtingen ook onder de deelnemingsvrijstelling vallen. Daarmee is afstand genomen van de jurisprudentie van de Hoge Raad.
Een earn-outregeling bij verkoop van een deelneming houdt in dat de verkoopprijs van die deelneming bestaat uit een vaste component en een variabele component. Zo wordt voor de variabele component veelal aangesloten bij de hoogte van het toekomstige resultaat van de verkochte deelneming. De Hoge Raad heeft in 1993 en in 1999 twee richtinggevende arresten gewezen over de vraag in hoeverre waardeveranderingen van een earn-outvordering en een earn-outverplichting onder de (toenmalige regels voor de) deelnemingsvrijstelling vallen of toch in het resultaat valt. Deze arresten staan wel bekend als ‘earn-outjurisprudentie’ of ‘schattingsjurisprudentie’. De Hoge Raad besliste in deze arresten -kort gezegd- dat deze waardeveranderingen niet onder de deelnemingsvrijstelling vallen. Dit houdt in dat niet alleen de vaste component van de verkoopprijs als voordeel uit hoofde van de deelneming wordt beschouwd, maar ook het geschatte bedrag van de variabele component van de verkoopprijs als voordeel uit hoofde van de deelneming wordt beschouwd. Hierop is de deelnemingsvrijstelling van toepassing. De verdere waardeontwikkeling van de vordering wegens de variabele component van de verkoopprijs speelt zich vervolgens in de belaste sfeer af.
Op 22 november 2002 en 14 oktober 2005 wees de Hoge Raad nogmaals twee richtinggevende arresten: het ‘falconsarrest’ en het ‘antispeculatiearrest’. Deze arresten gaan over de opsplitsing van een belang (aandeelhoudersrechten) bij een deelneming, waarbij de Hoge Raad aangaf of en zo ja hoe de deelnemingsvrijstelling in uiteenlopende situaties toepassing vindt. Hierna rees in de praktijk de vraag of de arresten van 1993 en 1999 door de latere arresten waren achterhaald. De Hoge Raad heeft deze vraag onlangs in een nieuw arrest beantwoord.
De procedure in het nieuwe arrest betrof een 50%-deelneming die een bv eind 1999 had verkocht en waarbij de verkoopprijs was gebaseerd op een earn-outregeling. Volgens de koopovereenkomst was de nabetaling aan de bv gelijk aan de winst na vennootschapsbelasting van de deelneming over het jaar 2000. De bv nam op de fiscale balans van ultimo 1999 een vordering (op de koper van de deelneming) op van € 206.470 (f 455.000) terwijl de bv en de koper ervan uitgingen dat de bv in 2000 een winst zou maken van ruim € 500.000 (f 1.1 mln). Na een bespreking met haar fiscaal adviseur in de loop van het jaar 2001 overzag de bv pas de fiscale gevolgen van conservatieve waardering van de vordering en stelde zich op het standpunt dat de beginwaardering van de vordering € 335.071 (f 738.400, 65% van de verwachte winst van ruim f 1,1 mln) zou moeten zijn. In mei 2001 ontving de bv het variabele deel van de verkoopprijs van de koper: € 213.297 (f 470.044). De bv nam in haar aangifte vennootschapsbelasting een waardeverlies op de vordering op van € 121.774 (€ 335.071 minus € 213.297). De inspecteur weigerde deze aftrekpost omdat de afwaardering van de vordering wegens de variabele component van de verkoopprijs ook onder de deelnemingsvrijstelling zou vallen. Rechtbank Arnhem was het daarmee eens.
De bv ging in hoger beroep bij Hof Arnhem. Het hof schetste de verhoudingen tussen de vier arresten. In het ‘falconarrest’ en het ‘antispeculatiearrest’ bestond er een rechtstreeks verband tussen de rechten (de falcons respectievelijk het recht op een deel van het verkoopresultaat bij doorverkoop van de aandelen) en de waarde van de onderliggende, respectievelijk vervreemde aandelen. Deze arresten zien op het opsplitsen van een belang (aandeelhoudersrechten) bij een tot een deelneming behorend aandeel, terwijl de schattingsjurisprudentie ziet op het belang bij een vordering op de koper waarvan de omvang afhankelijk is van het resultaat van de deelneming.
Het hof was van oordeel dat de bv op grond van de koopovereenkomst niet méér dan een vordering had, die gekoppe ld is aan de hoogte van de winst van de voormalige deelneming. De bv had geen belang bij de aandelen in de voormalige deelneming, zodat toepassing van het ‘falconarrest’ of het ‘antispeculatiearrest’ geen plaats is. Het hof was van oordeel dat de vordering bij het ontstaan ervan moet worden gewaardeerd en dat de waardeveranderingen van die vordering vervolgens in het belastbare resultaat moeten worden opgenomen. Dit leidde ertoe dat de uiteindelijke waardedaling (€ 121.774) van de earn-out vordering aftrekbaar was.
De staatssecretaris ging in cassatie en stelde dat de schattingsjurisprudentie door het antispeculatiearrest (geheel of ten dele) zou zijn achterhaald en dat de waardedaling toch onder de deelnemingsvrijstelling zou vallen. De Hoge Raad wees dit standpunt in bijzonder korte bewoordingen af. De Hoge Raad oordeelde: “Het middel, dat zich tegen dit oordeel richt, faalt omdat ’s Hof oordeel juist is”. Kortom, de Hoge Raad stelde de bv in het gelijk en liet de afwaardering van de vordering wegens de variabele component van de verkoopprijs in stand.
Opmerking
Per 1 januari 2002 is de regeling voor de deelnemingsvrijstelling gewijzigd waardoor waardeveranderingen van earn-outvorderingen en earn-outverplichtingen ook onder de deelnemingsvrijstelling vallen.
