Aan de basis van elke contractuele relatie staan twee partijen, die niet kunnen wachten om met elkaar in zee te gaan. Immers, de ene partij biedt iets aan, dat de andere partij graag wil afnemen. Partijen zijn het over het algemeen vrij snel met elkaar eens en gaan vrolijk aan de slag. Afspraken over prijs en leveringsvoorwaarden worden vaak nog wel in de vorm van een contract op papier gezet. Andere zaken worden in veel gevallen afgedaan als juridisch geneuzel. De algemene voorwaarden worden meestal niet of slecht gelezen, want die size zero lettertjes zijn toch maar moeilijk leesbaar. Weinigen maken kritische opmerkingen over de inhoud van de algemene voorwaarden van de andere partij. Waarom zou je moeilijk doen als beide partijen de beste intenties hebben om dit contract gezamenlijk tot een goed einde te brengen? Natuurlijk gaat het in de meeste gevallen goed, maar niet altijd. Als het misgaat, is het van belang wat partijen met elkaar zijn overeengekomen. Maar wat is er eigenlijk overeengekomen? Wat staat er in de algemene voorwaarden? En zijn de eigen algemene voorwaarden of die van de andere partij overeengekomen?
Prijs vergelijk ADSL, kabel, glasvezel aanbieders en bespaar geld door over te stappen!
In algemene voorwaarden is lang niet alles geregeld, maar algemene zaken als betalingstermijnen, toepasselijk recht, bepalingen over de bevoegde rechter of een arbitrageclausule, garanties, aansprakelijkheidsbeperkingen en uitsluitingen zijn daar meestal wel in opgenomen. Alle algemene zaken zijn in één pakketje gestopt en die worden dan vervolgens onder de noemer algemene voorwaarden als een ‘one size fits all’ op alle contracten van toepassing verklaard.
Vrijwel iedere professionele partij hanteert algemene voorwaarden bij het sluiten van een overeenkomst. Natuurlijk wil elke gebruiker van algemene voorwaarden dat zijn eigen algemene voorwaarden op de overeenkomst van toepassing zijn. Vaak verwijzen beiden contractpartijen naar verschillende voorwaarden. Niet alleen de verkopende partij hanteert algemene voorwaarden. In de praktijk ziet men steeds vaker dat partijen zogenoemde inkoopvoorwaarden hanteren. Zij verklaren deze inkoopvoorwaarden van toepassing op de contractuele relatie met de verkoper wanneer zij zaken of diensten inkopen. Het gevolg is dat vaak beide contractspartijen naar hun eigen algemene voorwaarden verwijzen en dat de vraag rijst welke voorwaarden van toepassing zijn.
Natuurlijk wil elke gebruiker – zowel de verkoper, als inkoper – van algemene voorwaarden, dat zijn eigen set voorwaarden op de contractuele relatie van toepassing is. De verschillende sets algemene voorwaarden die beide contractspartijen gebruiken zijn natuurlijk meestal elkaars spiegelbeeld. De algemene voorwaarden van de koper zullen gunstig zijn opgesteld door de verkoper, terwijl de inkoopvoorwaarden gunstig zullen zijn voor de inkoper van de producten. Door de tegenstrijdigheid van beide sets algemene voorwaarden kunnen ze niet tegelijkertijd van toepassing zijn op hetzelfde contract. Dan rijst de vraag welke set algemene voorwaarden van toepassing is en welke set de boot mist.
In Nederland geldt de stelregel: ”die het eerst komt, die het eerst maalt”. De partij die in contractsonderhandelingen als eerste naar zijn algemene voorwaarden verwijst zal zijn voorwaarden van toepassing zien op het contract. De partij die vervolgens als tweede komt, zal in principe te laat zijn. De voorwaarden van deze partij zijn dan niet op de overeenkomst van toepassing. De tweede partij zal – als hij toch wil dat zijn algemene voorwaarden van toepassing zijn – de algemene voorwaarden van de eerste partij uitdrukkelijk van de hand moeten wijzen. Vervolgens moet deze partij dan ook nog naar zijn eigen algemene voorwaarden verwijzen en deze op de overeenkomst van toepassing te verklaren.
In de praktijk worden de algemene voorwaarden van de andere partij vrijwel nooit nadrukkelijk van de hand gewezen. Het staat commercieel immers niet lekker om de algemene voorwaarden van de andere partij expliciet van de hand te wijzen. Men volstaat met enkel een verwijzing naar de eigen algemene voorwaarden en hoopt op een goede afloop. In deze voorwaarden ziet men vaak ook nog dat de voorwaarden van de andere partij worden afgewezen. Een dergelijke afwijzing van de toepasselijkheid van de algemene voorwaarden van de eerste verwijzer in de algemene voorwaarden van de tweede verwijzer zelf, is niet voldoende. Die afwijzing maakt immers deel uit van een set voorwaarden die (nog) niet op het contract van toepassing is.
In de praktijk betekent een en ander dat een gebruiker van algemene voorwaarden deze in een zo vroeg mogelijk stadium van de onderhandelingen van toepassing moet verklaren en liefst ook nog moet toezenden. Zo vroeg mogelijk betekent in ieder geval natuurlijk voordat het contract is afgesloten en verder eerder dan dat de andere partij naar zijn voorwaarden heeft verwezen. Mocht de andere partij zijn voorwaarden onverhoopt toch eerder van toepassing hebben verklaard, dan is dat zeker niet het einde van de wereld. Echter, de partij die als eerste verwijst naar zijn eigen algemene voorwaarden staat al wel met één been in de finale.
mr. Mariëlle Hoeijmans, Kneppelhout & Korthals
