De Stichting Afvaloven Nee had Gedeputeerde Staten gevraagd handhavend op te treden tegen de bouw van een ReststoffenEnergieCentrale (REC) omdat voor deze inrichting (nog) geen milieuvergunning was verleend. Gedeputeerde Staten wezen dit verzoek af. Als reactie vorderde de Stichting via het civiele recht het stopleggen van de bouw, omdat het bouwen onrechtmatig zou zijn nu voor de installatie (nog) geen milieuvergunning was verleend. Of de Hoge Raad de Stichting volgde in haar betoog.
Prijs vergelijk ADSL, kabel, glasvezel aanbieders en bespaar geld door over te stappen!
De volgende situatie deed zich voor. Aan ‘OMRIN’ was door Gedeputeerde Staten van de provincie Friesland in eerste instantie een milieuvergunning verleend voor het oprichten en in werking hebben van een REC. Deze vergunning werd echter vernietigd door de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Vanaf het moment van de vernietiging beschikte OMRIN dus niet over een geldende milieuvergunning voor het oprichten van de inrichting.
OMRIN was echter al begonnen met de bouw van de REC. Hiervoor had zij immers al een bouwvergunning gekregen. De Stichting had vervolgens Gedeputeerde Staten verzocht handhavend op te treden tegen deze bouw. Gedeputeerde Staten weigerde tegen de bouw op te treden, waarna de Stichting via een civielrechtelijk kort geding een bouwstop vorderde. De Stichting kreeg eerst bij de rechtbank en daarna bij het gerechtshof nul op het rekest. Uiteindelijk heeft de Stichting aan de Hoge Raad de vraag voorgelegd of bouwen zonder dat OMRIN beschikte over een milieuvergunning onrechtmatig was.
De Hoge Raad overwoog dat het handelen zonder vergunning in beginsel onrechtmatig is tegenover degenen die aan het vergunningvereiste bescherming kunnen ontlenen. Door het in het leven roepen van een vergunningvereiste voor het mogen oprichten van een inrichting wordt allereerst het belang van het milieu beschermd, hieronder begrepen de belangen van omwonenden. Tegenover deze natuurlijke personen, evenals tegenover rechtspersonen die de belangen van deze partijen behartigen, is het handelen zonder milieuvergunning dus in beginsel onrechtmatig.
In dit geval oordeelde de Hoge Raad echter anders. Door het verlenen van een milieuvergunning kon het oprichten en in werking hebben van de REC worden toegestaan, aldus de Hoge Raad. Met andere woorden; de inrichting was milieutechnisch inpasbaar. Hiermee was het in werking hebben van deze inrichting geoorloofd vanuit het oogpunt van het milieu. Daarbij was met voldoende mate van zekerheid te verwachten dat de vergunning zou worden verleend en in stand kon blijven. De Hoge Raad oordeelde dat onder deze omstandigheden geen grond aanwezig was om het handelen van OMRIN onrechtmatig te achten, om de enkele reden dat (nog) geen milieuvergunning voorhanden was.
Deze uitspraak leert ons dat het niet onrechtmatig is al te beginnen met het bouwen van een milieuvergunningsplichtige bedrijf, indien de benodigde milieuvergunning voor dit bedrijf nog niet is verkregen. Hiervoor is het wel van belang dat met voldoende mate van zekerheid is te verwachten dat deze vergunning alsnog wordt verleend.
Deze uitspraak is gewezen onder het oude recht, dat wil zeggen het recht dat gold tot 1 oktober 2010. Vanaf deze datum geldt de Wabo (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht). Deze wet schrijft voor dat de bouw- en milieuactiviteit samen moeten worden aangevraagd, hetgeen zal resulteren in één omgevingsvergunning voor beide activiteiten. De problematiek als in de onderhavige kwestie zal zich daarom onder de Wabo niet meer voordoen, maar is voor vergunningprocedures die nog onder het oude recht vallen uiterst relevant.
