Kartelparadijs. Dat was de reputatie van Nederland toen ik hiernaartoe kwam in 1998.
Prijs vergelijk ADSL, kabel, glasvezel aanbieders en bespaar geld door over te stappen!
Was de gemiddelde Nederlandse zakenman dan een boef die de afnemers, het middel- en kleinbedrijf en consumenten voor de dupe hield? Natuurlijk niet. Ten eerste is de mededingingswet, op basis waarvan nationale kartels voor het eerst in Nederland verboden werden, pas in 1998 in werking getreden. Ten tweede was het gedrag, dat aanleiding was voor de kwalificatie ‘kartel’, eigenlijk een reflectie van de sociale aard van het Nederlandse volk. Samenwerking zit er diep in. Het leitmotiv dat te zien is in alle aspecten van de Nederlandse maatschappij van crèche tot voetbalveld tot kantoor is “samen kom je verder”.
Nu, 14 jaar later, is Nederland een nieuwe reputatie aan het ontwikkelen: (kartel)claimparadijs.
Steeds meer rechtszaken worden voor de Nederlandse rechter gebracht waarin schade wordt vereist voor de gevolgen van een kartel. En dit is niet een teken dat de Nederlandse penchant voor samenwerking, die nog steeds kenmerkend is, te ver gaat. Het gaat niet over Nederlandse kartels, maar internationale kartels. Kartels waar de “Dutch Connection” ver te zoeken is. Claims door niet-Nederlandse afnemers tegen niet-Nederlandse bedrijven met betrekking tot afspraken gemaakt ergens anders in de wereld.
Waarom dit fenomeen? De kosten zijn laag: griffierechten zijn relatief bescheiden. De procesrisico’s zijn laag: proceskosten zijn berekend op basis van (lage) forfaitaire bedragen. De procedure is relatief snel en efficiënt. Er zijn mogelijkheden om bewijs (en tegenbewijs) te krijgen door gebruik van quasi-discovery procedures en verhoor van getuigen voor de echte zitting. Directe en indirecte kopers mogen schade eisen. De Nederlandse wetgeving bevat een mogelijkheid tot bindende collectieve vaststellingsovereenkomsten. En (hoge) rente wordt berekend op toegekende schadebedragen vanaf het moment van de schade.
De sancties voor kartels zijn niet (meer) beperkt tot de boetes die mededingingsautoriteiten opleggen. Zij zullen steeds meer de vorm krijgen van schadeclaims. En gezien de aantrekkelijkheid van het Nederlandse rechtssysteem, verwacht ik dat veel daarvan in Nederland hun hoofd zullen opsteken. Nederlandse rechters kunnen hun borst nat maken.
