Onlangs kwam een onderzoek in het nieuws, waaruit bleek dat een paspoort bij de ene gemeente behoorlijk duurder is dan bij de andere gemeente. Ook voor het geven van informatie bestaan grote verschillen. Soms is de informatie gratis, maar soms ook moet je – zoals ik laatst meemaakte – € 40 betalen voor ongeveer 30 kopieën. Hoe wordt dit eigenlijk berekend?
Prijs vergelijk ADSL, kabel, glasvezel aanbieders en bespaar geld door over te stappen!
De legesverordening biedt in de regel de grondslag voor het heffen van een vergoeding voor kopieerkosten. Vaak bevat de verordening een starttarief voor het in behandeling nemen van een wob-verzoek en vervolgens een bedrag per kopie.
Recentelijk deed de fiscale kamer van de rechtbank ’s-Gravenhage uitspraak in een situatie, waarbij een verzoeker € 23,– aan leges moest betalen voor het kopiëren van drie pagina’s . De gemeente had op grond van de legesverordening eigen bedragen vastgesteld, waarbij het starttarief € 21,50 was en daarna € 0,50 per kopie.
De verzoeker liet het er niet bij zitten en stelde beroep in. De rechtbank onderzocht eerst of er sprake is van een dienst als bedoeld in artikel 229 lid 1 van de Gemeentewet, dat de grondslag biedt voor het heffen van belasting over door de gemeente geleverde diensten; deze belasting wordt ‘leges’ genoemd.
Uitspraak
Volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad is er sprake van een dienst, indien het gaat om “werkzaamheden die liggen buiten het gebied van de publieke taakuitoefening” die “rechtstreeks in overheersende mate verband houden met dienstverlening ten behoeve van een individualiseerbaar belang”. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de aanvraag om een vergunning. Het verzoek om een vergunning te verlenen, zal in het algemeen niet op het publieke belang zijn gericht, maar is gebaseerd op de persoonlijke wens van de aanvrager.
Bij een Wob-verzoek is er geen sprake van een individualiseerbaar belang. Een Wob-verzoek kan immers door een ieder worden ingediend, ongeacht het belang dat de verzoeker bij zijn verzoek heeft. Bij het in behandeling nemen van een verzoek dient het bestuursorgaan het algemene belang van openbaarheid van informatie. De rechtbank komt tot de conclusie dat er dus geen sprake is van een ‘dienst’ en dat de tarieventabel van de Legesverordening onverbindend is.
Consequenties van de uitspraak
Op het eerste gezicht lijkt de redenering van de rechtbank bijzonder steekhoudend. Dat zou betekenen dat geen enkele gemeente meer bevoegd is leges te heffen voor het geven van informatie.
Een aanwijzing, dat heffing wel is toegestaan, is wellicht te vinden in het ‘Besluit tarieven openbaarheid van bestuur’, waar de wetgever voor de Rijksoverheid heeft bepaald dat er een vergoeding moet worden betaald voor het verstrekken van kopieën van gemeentelijke documenten .
Voor de fijnproevers is het misschien interessant dat het in rekening brengen van een vergoeding iets anders lijkt te zijn dan het heffen van een belasting; het tarievenbesluit wekt niet de indruk dat het zou gaan om belastingheffing. Anderzijds is het een staatsrechtelijk beginsel dat de overheid alleen geld van haar onderdanen mag vragen door middel van belastingheffing.
Om duidelijkheid te krijgen over de vraag of het geven van informatie gratis is, is het voor de praktijk te hopen dat er hoger beroep en zo nodig cassatie wordt ingesteld in deze zaak.
mr. Kees Visser, Van Benthem & Keulen N.V.
