De zorgplicht van de werkgever is regelmatig onderwerp van jurisprudentie. Recentelijk oordeelde het Hof Arnhem dat Het Gelderse Orkest onvoldoende voldaan had aan haar zorgplicht en daarom aansprakelijk was voor de blijvende gehoorschade van een cellist. Maar wat wordt bedoeld met ‘zorgplicht werkgever’ en hoe ver gaat deze zorgplicht?
Prijs vergelijk ADSL, kabel, glasvezel aanbieders en bespaar geld door over te stappen!
Zorgplicht
De zorgplicht van de werkgever heeft betrekking op: (1) de inrichting en onderhoud van de lokalen, werktuigen en gereedschappen waarmee werkzaamheden worden uitgevoerd, daarnaast (2) dient de werkgever voor het verrichten van de arbeid zodanige maatregelen te treffen en aanwijzingen te verstrekken als redelijkerwijs nodig is om te voorkomen dat de werknemer in uitoefening van zijn werkzaamheden schade lijdt.
Indien de werknemer in de uitoefening van zijn werkzaamheden schade lijdt en blijkt dat de werkgever zijn ‘zorgplicht’ onvoldoende is nagekomen, dan is werkgever in beginsel aansprakelijk voor de schade van de werknemer.
De zorgplicht wordt mede ingevuld door toepasselijke wet- en regelgeving. Daarbij zijn bijvoorbeeld de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) en de hierop gebaseerde regelingen van belang. Behalve wet- en regelgeving wordt de zorgplicht van de werkgever ook ingevuld door de concrete omstandigheden en situatie. Een werkgever dient zich de vraag te stellen of een gevaarlijke situatie kan ontstaan en hoe deze kan worden voorkomen. Uit de rechtspraak volgt dat hierbij een aantal gezichtspunten van belang zijn, te weten: kenbaarheid van het risico, te verwachten onoplettendheid en bezwaarlijkheid van het nemen van voorzorgsmaatregelen.
De zorgplicht van een werkgever heeft een vergaande strekking, maar is niet onbeperkt. De wet bepaalt namelijk dat de zorgplicht alleen zover gaat, als redelijkerwijs nodig is om te voorkomen dat de werknemer schade lijdt.
Illustratief voor de zorgplicht van de werkgever is de uitspraak van het Hof Arnhem van 18 augustus jl. Het Hof bepaalde dat Het Gelders Orkest (hierna: HGO) aansprakelijk is voor de blijvende gehoorschade die een cellist opliep als gevolg van de uitoefening van zijn werkzaamheden.
Maatregelen HGO (werkgever)
HGO heeft in de loop der jaren verschillende maatregelen genomen om gehoorschade bij de orkestleden te voorkomen. Zij heeft onder andere op maat gemaakte oordoppen verstrekt, houten schotten geplaatst en plexiglas schermen besteld.
In de praktijk werden de oordoppen echter niet door iedereen, waaronder de cellist in kwestie, gebruikt. Als gevolg van diverse praktische bezwaren werden ook de houten schotten aan de kant gezet. Evenals de plexiglas geluidsschermen nadat bij een aantal dirigenten en orkestleden ontevredenheid ontstond omdat het geluid terugkaatste.
Eerste aanleg
De kantonrechter oordeelt –op basis van een deskundigenbericht- dat de gehoorbeschadiging is veroorzaakt door het spelen in het orkest van HGO. Verder is volgens de kantonrechter vast komen te staan dat HGO niet naar behoren heeft voldaan aan haar zorgplicht. De kantonrechter veroordeelt HGO tot vergoeding van (materiële) schade en kent aan de cellist een vergoeding toe voor immateriële schade van € 3.000,=. Daarbij overweegt hij dat de cellist door zijn beroepsziekte niet arbeidsongeschikt is geworden.
Hoger beroep
Het Hof doorloopt alle beschermende maatregelen die HGO heeft genomen. Het Hof overweegt onder andere dat in de praktijk de geluidsschermen niet het gewenste effect hadden voor iedereen en dat ze na enige tijd niet meer werden gebruikt. Ten aanzien van de oordoppen oordeelt het Hof dat HGO op dit punt niet aan haar zorgplicht heeft voldaan omdat ze er niet op heeft toegezien dat deze daadwerkelijk werden gebruikt.
Het Hof komt tot de conclusie dat HGO in onvoldoende mate heeft voldaan aan haar zorgplicht voor zover het gaat om specifieke maatregelen die direct beoogden gehoorschade bij de cellist in kwestie te voorkomen én voor zover het maatregelen betreft die betrekking hadden op preventie (denk aan gehooronderzoeken). HGO wordt veroordeeld tot het betalen van een bedrag van € 10.000,= voor de geleden en nog te lijden immateriële schade.
Conclusie
De zorgplicht van een werkgever om te voorkomen dat een werknemer schade lijdt is een vergaande zorgplicht. Van de werkgever wordt verwacht dat hij niet alleen algemene maatregelen neemt maar ook maatregelen voor specifieke situaties of specifieke werknemers.
Werkgevers opgelet: het enkele invoeren van maatregelen is niet voldoende. U dient er ook op toe te zien dat ze worden nageleefd. Voorts dient u met enige regelmaat preventief te onderzoeken of de maatregelen nog volstaan.
mr. Brigitte Vleer, BANNING Advocaten
